Ra đời năm 1925 tại Hà Nội, Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (École des Beaux-Arts de l’Indochine) được xem là cái nôi khai sinh nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Dưới sự sáng lập và điều hành của họa sĩ người Pháp Victor Tardieu, cùng với sự cộng tác chặt chẽ của họa sĩ Nguyễn Nam Sơn, trường đã trở thành nơi đào tạo thế hệ nghệ sĩ đầu tiên kết hợp hài hòa tinh thần nghệ thuật phương Tây với cảm hứng và truyền thống bản địa.
Trước khi có trường, nền nghệ thuật Việt Nam chủ yếu chịu ảnh hưởng sâu sắc từ nghệ thuật truyền thống, mỹ thuật cung đình. Khái niệm về mỹ thuật phương Tây như phối cảnh, giải phẫu học, luật xa gần, kỹ thuật sơn dầu… còn xa lạ. Chính vì vậy, việc thành lập Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương không chỉ mang ý nghĩa giáo dục mà còn mở ra một cuộc cách mạng về tư duy thẩm mỹ cho nghệ thuật Việt Nam.
Chương trình đào tạo của trường dựa trên mô hình học thuật của các học viện mỹ thuật Pháp, song đã được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn Đông Dương. Sinh viên được học vẽ hình họa, nghiên cứu chất liệu, hội họa sơn dầu, điêu khắc, kiến trúc… Nhưng quan trọng hơn, những giảng viên như Victor Tardieu hay Joseph Inguimberty đã khuyến khích học trò khai thác chất liệu và đề tài Việt Nam, từ phong cảnh, đời sống, phong tục cho đến những kỹ thuật dân gian trong các tranh vẽ sơn mài, lụa.
Từ môi trường này, một thế hệ vàng của mỹ thuật Việt Nam đã ra đời: Nguyễn Gia Trí, Tô Ngọc Vân, Nguyễn Phan Chánh, Lê Phổ, Lương Xuân Nhị, Trần Văn Cẩn, Nguyễn Tư Nghiêm… Họ một mặt làm chủ kỹ thuật hội họa phương Tây, mặt khác đã sáng tạo nên những phong cách cá nhân đậm bản sắc dân tộc. Ví dụ, Nguyễn Phan Chánh đã phát triển tranh lụa thành một dòng tranh đặc sắc, còn Nguyễn Gia Trí được mệnh danh là cha đẻ của nghệ thuật sơn mài hiện đại Việt Nam.
Ảnh hưởng sâu rộng của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương không dừng lại ở việc hình thành một thế hệ họa sĩ tài năng, mà còn đặt nền móng cho tư duy mỹ thuật hiện đại của Việt Nam. Khái niệm cá nhân sáng tạo, tự do biểu đạt, nghiên cứu vật liệu mới đã được hình thành. Đồng thời, trường cũng gieo mầm cho việc nhìn nhận nghệ thuật như một lĩnh vực chuyên môn cần đào tạo bài bản, thay vì chỉ gắn với chức năng trang trí hay tôn giáo như trước.
Năm 1945, Trường ngừng hoạt động do tình hình chiến tranh, nhưng ảnh hưởng của nó không hề mất đi. Các học trò xuất thân từ đây tiếp tục giữ những vai trò quan trọng trong việc phát triển mỹ thuật Việt Nam hiện đại, kể cả trong giai đoạn kháng chiến lẫn thời kỳ xây dựng đất nước sau hòa bình. Họ giảng dạy tại các trường mỹ thuật sau này như Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, từ đó truyền đạt lại phương pháp học tập khoa học kết hợp với sự tìm tòi về văn hóa dân tộc cho các thế hệ sau.
Điều đặc biệt là tinh thần kết hợp Đông – Tây của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương đã trở thành một mẫu mực sáng tạo kéo dài suốt thế kỷ XX và còn ảnh hưởng đến tận hôm nay. Dù trải qua nhiều biến động lịch sử và sự thay đổi trong quan niệm thẩm mỹ, ý thức về việc gắn nghệ thuật hiện đại với bản sắc dân tộc – một tư tưởng nảy sinh và được khuyến khích, duy trì từ ngôi trường này – vẫn luôn được coi trọng trong mỹ thuật Việt Nam.
Có thể nói, Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương đã làm được một điều kỳ diệu: vừa đưa nghệ thuật Việt Nam bước vào dòng chảy hiện đại toàn cầu, vừa bảo toàn và làm phong phú thêm các giá trị truyền thống. Đây chính là nền móng vững chắc, là di sản mà Trường đã xây dựng và truyền lại cho nền nghệ thuật Việt Nam hôm nay.
Vân Quỳnh – Hạnh Nguyên
 được xem là cái nôi khai sinh nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam.){kind=link}