David Hockney, họa sĩ người Anh sinh năm 1937, là một trong những nghệ sĩ đương đại có ảnh hưởng lớn nhất thế giới. Trong hơn sáu thập kỷ hoạt động nghệ thuật, ông luôn được biết đến như một người không ngừng sáng tạo, luôn háo hức bước vào những miền khám phá mới, không chỉ trong hình ảnh và màu sắc, mà cả trong cách con người nhìn và tạo ra nghệ thuật. Điều đặc biệt ở Hockney là ông chưa bao giờ ngần ngại trước những thay đổi công nghệ. Ngược lại, trong khi nhiều nghệ sĩ cùng thế hệ còn ngần ngại trước kỹ thuật số, ông lại chọn học vẽ… bằng iPhone, rồi iPad. Từ giá vẽ đến màn hình cảm ứng, Hockney mở ra một giai đoạn sáng tác hoàn toàn mới bằng đầu ngón tay, khi đã bước qua tuổi 70.
Ban đầu, ông dùng iPhone để gửi vài bức ký họa hoa lá đến bạn bè, như một cách chia sẻ niềm vui mỗi sáng. Nhưng rồi, ông phát hiện ra khả năng biểu đạt mới mẻ của màn hình: nhanh chóng, không giới hạn chất liệu, và đặc biệt linh hoạt. Khi iPad ra đời với màn hình lớn hơn, Hockney vẽ những cánh đồng ở Yorkshire, cảnh mùa Xuân ở Normandy, hay những đóa thủy tiên đơn độc bên cửa sổ…, tất cả đều được phác ra bằng ứng dụng vẽ kỹ thuật số. Ông gọi đây là một “công cụ kỳ diệu” của hội họa hiện đại, bởi nó cho phép người nghệ sĩ ghi lại ánh sáng, thời tiết, các khoảnh khắc gần như tức thì, không phải chờ sơn khô, không cần giá vẽ, và cũng không vướng bận với quá nhiều quy chuẩn truyền thống.
Việc một nghệ sĩ lớn tuổi như Hockney chọn iPad làm phương tiện chính để sáng tác đã từng khiến không ít người hoài nghi. Nhưng ông phản bác thẳng thắn rằng công nghệ không làm giảm giá trị nghệ thuật, bởi điều quan trọng nằm ở con mắt của người nghệ sĩ, ở khả năng quan sát, lựa chọn và cảm thụ. “iPad không vẽ thay bạn. Nó chỉ là một công cụ. Nếu bạn không có gì để nói, thì dù cầm bút lông hay bút kỹ thuật số cũng như nhau”. Quan điểm ấy của ông không phải là lời nói suông. Những triển lãm tranh iPad của ông như “A Bigger Picture” năm 2012, hay “The Arrival of Spring, Normandy, 2020” năm 2021 tại London (Anh) đã chứng minh cho lời ông nói. Những bức tranh được in khổ lớn hoặc trình chiếu trên màn hình đã mang đến trải nghiệm tươi sáng, rực rỡ, sống động không khác gì những bức sơn dầu kinh điển của Hockney.
David Hockney đến tận hôm nay vẫn vẽ mỗi ngày. Ông sống ở vùng quê nước Pháp, vắng bóng mạng xã hội, nhưng luôn gắn bó với cây bút Apple Pencil và chiếc iPad như một phần tất yếu của đời sống sáng tạo. Sự nhạy bén về công nghệ, tinh thần cởi mở và tư duy luôn vận động đã khiến ông trở thành hình mẫu về một nghệ sĩ đương đại không bị quá khứ trói buộc, cũng không để hiện tại cuốn trôi. Ở tuổi 88, Hockney tiếp tục sáng tạo vì niềm vui, vì ánh sáng, vì màu sắc, vì nhu cầu sống trọn vẹn trong từng khung hình. Đó không chỉ là dấu ấn cá nhân của ông, mà còn là lời khẳng định sâu sắc rằng: nghệ thuật không nằm ở công cụ, mà nằm ở con người biết lắng nghe thế giới và không ngừng đặt câu hỏi về nó.
Vân Quỳnh – Sơn Lâm
