Nhà thơ Hoàng Trung Thông (1925-1993) quê ở xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu (cũ), tỉnh Nghệ An. Ông từng cùng với Hải Triều, Lưu Trọng Lư, Chế Lan Viên lãnh đạo Hội Văn nghệ Khu IV trong kháng chiến chống Pháp.

Từ năm 1945 cho đến cuối đời, bên cạnh sáng tác thi ca và nghiên cứu lý luận, dịch, phê bình văn học, viết thư pháp, Hoàng Trung Thông đảm nhiệm các chức trách quan trọng như cán bộ văn nghệ của khu ủy Liên khu IV, tỉnh ủy viên tỉnh ủy Nghệ An, Ủy viên Tiểu ban Văn nghệ Trung ương, Thư ký tòa soạn Tạp chí Văn nghệ thuộc Hội Văn nghệ Việt Nam, Tổng biên tập báo Văn nghệ, báo Tác phẩm mới của Hội Nhà văn Việt Nam, Giám đốc Nhà xuất bản Văn học, Vụ trưởng Vụ Văn nghệ thuộc Ban Tuyên huấn Trung Ương và Viện trưởng Viện Văn học (giai đoạn 1976-1985).
Ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật (năm 2001) và Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học – nghệ thuật (năm 2022).

Trong thời gian ông làm Viện trưởng Viện Văn học ở 20 Lý Thái Tổ (Hà Nội), tôi cũng công tác cùng cơ quan. Khoảng năm 1981-1982, Nhà nước bắt đầu có chủ trương tinh giản biên chế với chỉ tiêu tinh giản khoảng 10-15% nhân sự cơ quan. Trong cuộc họp cơ quan, khi mọi người cân nhắc các cán bộ, nhân viên vào danh sách tinh giản biên chế, Hoàng Trung Thông bèn xung phong đưa chính mình vào danh sách tinh giản đầu tiên. Mọi người tất nhiên không thể đồng thuận, bởi một cơ quan mà thiếu người đứng đầu thì sẽ hoạt động làm sao?
Nhà thơ Hoàng Trung Thông bình tĩnh nói: “Các anh chị nhân viên, cán bộ ở đây đều tốt nghiệp từ Khoa Văn các trường đại học ra cả. Nào là Đại học Tổng hợp, nào là Đại học Sư phạm, mà ở trường có dạy buôn bán đâu, nay ra đường biết làm gì để sống… Nếu tinh giản tôi, tôi mất việc và không có lương thì còn có thể kiếm sống bằng nguồn nhuận bút của thơ. Chứ các anh chị sống dựa vào lương là chính, mất việc, mất lương rồi thì sống làm sao?”
Mọi người vỡ òa trong im lặng, xúc động trước sự chia sẻ của người đứng đầu một cơ quan. Dù vậy, năm đó, nhà thơ, Viện trưởng Hoàng Trung Thông vẫn không thể… “toại nguyện” có tên trong danh sách tinh giản biên chế.
Lý Uyên
(Theo lời kể của nhà giáo, PGS.TS. Lê Đình Cúc)















