* Tối 1/11/2025, tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), chương trình hòa nhạc đặc biệt “White Night – Đêm trắng tại St. Petersburg” đã mang đến cho khán giả Thủ đô không gian nghệ thuật đậm sắc màu Nga, với sự tham gia của hai nghệ sĩ opera hàng đầu Yekaterina Sergeeva và Alexey Tikhomirov, cùng Dàn nhạc Giao hưởng Saint Petersburg dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Nikolay Alexeev. Sự kiện do Nhà hát Hồ Gươm tổ chức theo chỉ đạo của Bộ Công an và Cục Công tác chính trị, nhân kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Nga (1950-2025) và 185 năm ngày sinh đại nhạc sĩ Tchaikovsky (1840-2025).
Trong không gian trang trọng và tinh tế của Nhà hát Hồ Gươm, những bản giao hưởng và trích đoạn opera kinh điển của Mussorgsky, Rimsky-Korsakov, Tchaikovsky được tái hiện sống động, đưa khán giả vào hành trình cảm xúc sâu lắng giữa lãng mạn và bi tráng, khẽ khàng và bùng nổ. Hai nghệ sĩ Sergeeva và Tikhomirov – những giọng ca đến từ các nhà hát danh tiếng Mariinsky và Bolshoi – đã chinh phục khán giả bằng kỹ thuật điêu luyện và phong cách biểu diễn giàu cảm xúc.
Nhạc trưởng Nikolay Alexeev cùng Dàn nhạc Giao hưởng Saint Petersburg, một trong những dàn nhạc lâu đời và danh tiếng nhất của Nga, đã tạo nên đêm hòa nhạc ấn tượng, lan tỏa tinh thần hữu nghị Việt – Nga qua ngôn ngữ âm nhạc. Chương trình “White Night – Đêm trắng tại St. Petersburg” sẽ tiếp tục diễn ra vào tối 2/11/2025 tại Nhà hát Hồ Gươm.
* Ngày 1/11, tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chương trình “Hội tụ di sản” khai màn Festival Thăng Long – Hà Nội 2025, quy tụ tinh hoa làng nghề và nghệ thuật truyền thống trong không gian di sản cổ kính.
Với chủ đề “Di sản – Kết nối – Thời đại”, lễ hội kéo dài đến 16/11, diễn ra tại nhiều địa điểm văn hóa như Hoàng thành Thăng Long, Hồ Hoàn Kiếm, Bảo tàng Hà Nội, mang đến bức tranh đa sắc về văn hóa Việt Nam. Điểm nhấn là không gian “Hội tụ di sản”, nơi ba cố đô Hoa Lư – Thăng Long – Phú Xuân cùng hòa quyện, cùng sự tham gia của các vùng văn hóa đặc trưng từ đồng bằng Bắc Bộ tới đại ngàn Tây Nguyên.
Tại sân Thái Học, hàng chục làng nghề tiêu biểu như Bát Tràng, Hạ Thái, Quất Động, dệt Zèng, thổ cẩm Tây Nguyên trình diễn kỹ nghệ, cho khách trực tiếp trải nghiệm nghề truyền thống.
Theo bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Festival năm nay hướng tới tôn vinh di sản, biến di sản thành nguồn lực sáng tạo. Gần 30 hoạt động trưng bày, trình diễn, thời trang di sản, nghệ thuật đương đại và workshop trải nghiệm sẽ diễn ra xuyên suốt, tạo không gian kết nối giữa truyền thống và hiện đại.
* Chiều 1/11/2025, tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhà văn Hoàng Minh Tường ra mắt tiểu thuyết lịch sử “Chữ và người, 400 năm…”, một tác phẩm hiếm hoi trực diện khai thác hành trình hình thành chữ quốc ngữ ở Đàng Trong thế kỷ XVII, qua góc nhìn văn chương và lịch sử. Tác phẩm lấy bối cảnh khi giáo sĩ Francisco de Pina bắt đầu ghi âm tiếng Việt tại Đại Chiêm (Hội An), đặt nền móng cho chữ quốc ngữ, từ đó khắc họa bức tranh giao thoa giữa Đông – Tây, chính trị – tôn giáo, cá nhân – cộng đồng lúc bấy giờ.
Trong tiểu thuyết, tiếng Việt được xem như “nhân vật chính”, một sinh thể biết cảm xúc, biết thở, tượng trưng cho linh hồn dân tộc. Hệ thống nhân vật kết hợp giữa lịch sử và hư cấu như Francisco de Pina, Bento Thiện, Đào Duy Từ, công nữ Ngọc Vạn… cùng những mối tình và biến động quyền lực đã tạo nên không gian văn hóa – lịch sử sinh động, giàu chiều sâu cho tác phẩm.
Tại buổi ra mắt, nhiều nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ và độc giả đánh giá cao cách Hoàng Minh Tường dung hòa hư cấu nghệ thuật với tính chính xác lịch sử. Nhà báo Lưu Trọng Văn cho rằng, tác phẩm đã “dựng lên đầy đủ câu chuyện về lịch sử tiếng Việt bằng văn chương”, còn TS. Nguyễn Thế Hùng nhận định đây là “một tráng ca lịch sử thấm đẫm cảm xúc, gợi nhớ những ân nhân của chữ nghĩa”.
“Chữ và người, 400 năm…” do NXB Phụ nữ Việt Nam ấn hành, được xem là đóng góp đáng kể cho dòng tiểu thuyết lịch sử đương đại, nơi văn chương trở thành cầu nối để người đọc tiếp cận lịch sử bằng cảm xúc và lòng trân trọng.
* Chiều 1/11/2025, trong cơn mưa tầm tã, giới văn nghệ sĩ Thành phố Hồ Chí Minh bàng hoàng khi hay tin nhà thơ Nguyễn Quang Tấn, người được bạn bè văn chương trìu mến gọi là “Hoàng tử bé”, đã từ trần tại Đồng Nai, hưởng thọ 76 tuổi. Nhiều năm qua, ông sống lặng lẽ ở La Ngà, nơi thường đón những người bạn văn nghệ ghé thăm, cùng ông hàn huyên về thơ ca và âm nhạc.
Sinh năm 1949, Nguyễn Quang Tấn theo gia đình vào Nam từ nhỏ và sớm gắn bó với đời sống văn hóa – nghệ thuật. Ông là một nghệ sĩ đa tài, vừa làm thơ, viết văn, vừa sáng tác nhạc, được biết đến như một người “sống trọn trong chữ nghĩa”. Dù không ồn ào xuất hiện trên truyền thông, ông bền bỉ sáng tác, chọn cách để lại dấu ấn bằng tác phẩm hơn là danh tiếng.
Tập thơ “Dạo khúc” gồm 106 bài là cột mốc sáng tác tiêu biểu, thể hiện khát vọng sáng tạo của ông. Ngoài thơ, Nguyễn Quang Tấn còn để lại nhiều ca khúc được yêu thích như “Đã lạnh rồi trầm hương”, “Chiêu niệm”, “Thu tàn”, “Sông La Ngà vẫn trôi”…, những bản nhạc thấm đẫm nỗi niềm và vẻ đẹp trữ tình của một tâm hồn nghệ sĩ.
Sự ra đi của “Hoàng tử bé” Nguyễn Quang Tấn là mất mát lớn với giới văn nghệ. Ông được bạn bè nhắc nhớ như một người viết khiêm nhường, tin vào sức mạnh của sự giản dị và chữ nghĩa, một tâm hồn thơ lặng lẽ nhưng bền bỉ, để lại trong lòng người yêu văn chương những âm vang dịu dàng và sâu thẳm.
PV tổng hợp
